Plaże nad jeziorami na Suwalszczyźnie
- Jezioro Pobondzie w Rutce -Tartak (9 km od Siedliska)
- Jezioro Hańcza, plaża Stara Hańcza (12 km od Siedliska)
- Jezioro Hańcza, plaża i molo w Błaskowiźnie (9 km od Siedliska)
- Jezioro Szelment Wielki, ośrodek WOSIR Szelment (7 km od Siedliska)
- Dzika Plaża Nad Jez. Szelment Wielki (7 km od Siedliska)
Punkty widokowe na Suwalszczyźnie
Góra Cisowa (1,5 km od Siedliska) – jedno z bardziej urokliwych miejsc w Gulbieniszkach, z której rozpościera się rozległy widok na Park Krajobrazowy oraz znacznie dalsze okolice. „Suwalska Fudżijama”, „Góra Sypana”, „Piękna”, czy też „Gulbieniska Góra”, to tylko niektóre z jej przydomków. Szczyt góry znajduje się 79 m ponad poziomem lustra pobliskiego jeziora Kopanego. Miejscowa legenda głosi, iż Górę Cisową (Kopaną) usypano z ziemi wykopanej z tegoż jeziora. Trasa na górę zaczyna się na parkingu we wsi Gulbieniszki.
Góra Zamkowa (9 km od Siedliska) – dawna twierdza Jaćwingów, zdobyta przez Krzyżaków w 1283 roku. Oddalona o 2 kilometry od wsi Szurpiły, jest jednym z piękniejszych miejsc Suwalszczyzny. Góra to doskonały punkt widokowy, w którego sąsiedztwie znajduje się góra Kościelna i Cmentarna oraz cztery jeziora: Szurpiły, Tchliczysko, Jeglówek oraz Jeglóweczek. Górę Zamkową można poznać korzystając np. z pieszej ścieżki poznawczej „Na Górę Zamkową” oraz niebieskiej trasy rowerowej „Na Górę Zamkową”.
Góra Krzemieniucha (11 km od Siedliska) – drugie pod względem wysokości wzniesienie (289 m n.p.m.) po Górze Rowelskiej (298 m n.p.m.). Góra ma dwa wierzchołki, zaś na jednym z nich znajduje się murowana kaplica. Ze wzniesienia rozciąga się widok na dolinę Czarnej Hańczy, jezioro Okmin oraz Suwałki.
Stańczyki (35 km od Siedliska) – wiadukty w Stańczykach nieczynnej linii kolejowej Gołdap – Żytkiejmy, będące jednymi z najwyższych w Polsce. Długość – 200 m i wysokość 36 m. Konstrukcja żelbetowa, pięcioprzęsłowa o równych 15 m łukach. Architektura charakteryzuje się doskonałymi proporcjami, a filary ozdobione są elementami wzorowanymi na rzymskich akweduktach w Pont du Gard. Na miejscu znajduje się parking.
Wieża widokowa w Malesowiźnie – wieża tuż przy drodze dojazdowej do wiaduktów w Stańczykach, piękna, drewniana konstrukcja, wysokość akceptowalna też dla dzieci czy osób starszych. Darmowy parking. Wstęp na wieżę bezpłatny.
Punkt widokowy „U Pana Tadeusza” – Miejsce kręcenia kultowego filmu Andrzeja Wajdy: „Pan Tadeusz” z 1998 r. Nieziemski widok na Suwalski Park Krajobrazowy, jeziora kleszczowskie: Kojle, Perty, Purwin, góry: Cisową, Jesionową, Krzemieniuchę. Koło wejścia na platformę znajduje się mini miejsce na zaparkowanie auta. Wstęp płatny.
Taras widokowy w Turtulu – ok 14 km od Siedliska; siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego.
Rzeki i jeziora Suwalszczyzny
Jezioro Wigry i Klasztor Wigierski (30 km od Siedliska) – zespół poklasztorny zakonu kamedułów, położony na półwyspie Klasztornym nad Wigrami. Początki budowli sięgają 1668 roku, kiedy to jego budowę rozpoczęli zakonnicy kamedulscy. Dwukrotnie zniszczony podczas I oraz II wojny światowej, został odbudowany w okresie powojennym. Obok parafii, w chwili obecnej znajduje się na terenach poklasztornych ośrodek wypoczynkowo-konferencyjny. Na miejscu znajduje się parking.
Czarna Hańcza (14 km od Siedliska) – największa rzeka Suwalszczyzny, przepływająca przez jeziora Hańcza i Wigry, kończąca swój bieg na rzece Niemen na Litwie. W górnym biegu ma niemal górski charakter, po wypłynięciu z Wigier płynie malowniczymi zakątkami Puszczy Augustowskiej i łączy się z Kanałem Augustowskim. Znany szlak kajakowy, na którego trasie znajduje się wiele wypożyczalni kajaków.
Rospuda i Dolina Rospudy (49 km od Siedliska) – jedna z bardziej znanych rzek Suwalszczyzny, biorąca początek w jeziorze Młynówek, przepływająca przez łańcuch 9 wąskich, polodowcowych jezior. Większa część doliny rzecznej rzeki objęta jest obszarem chronionego krajobrazu. Znany szlak kajakowy.
Hańcza (10 km od Siedliska) – najgłębsze jezioro w Polsce (głębokość maksymalna 108,5 m, średnia 38,7 m, powierzchnia 305 ha), mekka wielbicieli nurkowania. Nad jeziorem znajdują się dwie ogólnodostępne plaże: Stara Hańcza (13 km od Siedliska, obok ruin dworu w Starej Hańczy, parkingiem) oraz Błaskowizna (10 km od Siedliska, z pomostem, parkingiem, we wsi Błaskowizna).
Atrakcje dla dzieci i młodzieży na Suwalszczyźnie
Park linowy Twierdza Jaćwingów (6 km od Siedliska) – park linowy zlokalizowany we wsi Udziejek, oferuje pięć tras o różnym stopniu trudności. Na miejscu znajduje się parking.
Dolina Przygód nad Szeszupą w Rutce Tartak
Wioska Dwóch Mistrzów w Puńsku
Wioska Zapomnianych Wojów w Bakałarzewie
Zaułek krasnoludków obok Muzeum Marii Konopnickiej w Suwałkach
Miasto Sekretnych Uliczek w Sejnach
Inne atrakcje na Suwalszczyźnie
Cmentarzysko Jaćwingów. Rezerwat archeologiczny o powierzchni 4,1 ha położony nieopodal Suwałk, ok. 14 km od Siedliska. Znajdują się w nim kurhany kryjące groby jaćwieskie z III-V wieku n.e. Podobne cmentarze jaćwieskie znajdują się w Osinkach, Prudziszkach, Żywej Wodzie oraz Bilwinowie.
d. Zespół klasztorny Dominikanów w Sejnach (34 km od Siedliska) – historia zespołu klasztornego sięga 1602 roku, kiedy to właścicielami Sejn zostali Dominikanie z Wilna, którym to miasto zapisał jego założyciel, Jerzy Grodziński, leśniczy przełomski. Murowany kościół klasztorny został wzniesiony w latach 1610-1619. Kościół konsekrowano w 1632 roku pod wezwaniem NMP, Św. Jerzego i Św. Jacka. Rozpoczęto też budowę klasztoru, którą ukończono w końcu XVII wieku. W Sejnach znajduje się również dawny pałac biskupi z 2. poł. XIX w., Kaplica pw. św. Agaty z 1789 r., neogotycki kościół pw. MB Częstochowskiej (d. Ewangelicki) z poł. XIX w., klasycystyczny ratusz z 1840 r., synagoga z lat 1860–1870 (obecnie galeria), dawny dom talmudyczny (obecnie siedziba Ośrodka „Pogranicze Sztuk, Kultur, Narodów”).
Osada prusko-jaćwieska / Oszkinie (27 km od Siedliska) – gród drewniany pruski, w którym odtworzono m.in. miejsce sakralne dawnej wiary pogańskiej, świątynię zadumy, obiekty kamienne związane z historią Jaćwingów i Prusów, most nad stawem z 3 wiatami, strzelnicę łuczniczą, miejsce do rzucania oszczepem i siekierą, wieżę do obserwacji ptaków i drobnej zwierzyny. Osada posiada również pola namiotowe, namioty wojskowe piechoty morskiej, kuchnię polową, miejsca do grillowania i palenia ognisk, parking. http://osada.prusaspira.org/
Rezerwat Głazowisko Bachanowo nad Czarną Hańczą (14 km od Siedliska) – jedyne miejsce w Polsce, gdzie na powierzchni niecałego 1 hektara znajduje się ok. 10 000 głazów. Przytransportowane zostały przez lodowiec ze Skandynawii wraz z masą gliny zwałowej. Ich odsłonięcie to efekt rozmycia gliny przez wody roztopowe lodowca. Dla ochrony krajobrazu polodowcowego, niewielki fragment łąki jest objęty ochroną rezerwatową od 1972 roku. Obok rezerwatu znajduje się parking.
Rezerwat przyrody „Rutka” (11 km od Siedliska) – wyjątkowe głazowisko, w którym w przeciwieństwie do innych miejsc, głazy są widoczne są niemal w całości. Przywędrowały one tu wraz z masą gliny zwałowej ze Skandynawii około 12 tysięcy lat temu. Po rezerwacie można poruszać się pieszo wyznaczonym szlakiem oraz podziwiać okolicę z platformy widokowej. Na miejscu znajduje się parking.
Trójstyk granic Polska – Litwa – Rosja (24 km od Siedliska) – trójstyk znajduje się w małej miejscowości Bolcie w gminie Wiżajny. Obok zlokalizowany jest parking, z którego do punktu styku granic wiedzie ścieżka.
Zagroda litewska z przełomu XIX i XX w. / Puńsk (27 km od Siedliska) – skansen z zagrodami pochodzącymi z przełomu XIX i XX wieku usytuowano po lewej stronie drogi Puńsk – Sejny, w odległości 0,5 km od centrum Puńska. Położenie skansenu w pobliżu szosy, u podnóża wzniesienia, nawiązuje do tradycji lokowania zagród chłopskich w czasie powstawania wsi kolonijnych. Cztery budynki zagrody: chata wiejska, dwa spichlerze (świronki) i oborę przeniesiono z pobliskiej wsi Wojtokiemie, a stodołę odtworzono na podstawie opowiadań.
Wsie i miasteczka Suwalszczyzny
Becejły (9 km od Siedliska) – wieś letniskowa, położona na przesmyku między jeziorami Szelment Mały oraz Iłgiel. Nazwa wsi pojawia się już w zapisach z XV wieku. We wsi znajduje się kościół parafialny wybudowany w latach 1929-1937, posiadający cztery drewniane ołtarze. Nd jeziorem Szelment znajduje się plaża wiejska z wygrodzonym kąpieliskiem oraz wypożyczalnia sprzętu pływającego i pole namiotowe.
Dowspuda (33 km od Siedliska) – niewielka wieś nad rzeką Rospudą położona w pobliżu Raczek. Dawna posiadłość należąca do naczelnego wodza powstania listopadowego Ludwika Michała Paca (1778-1835). Z okazałego pałacu generała zbudowanego w latach 30-tych XIX wieku zachował się jedynie portyk oraz tzw. Wieża Bociania i fundamenty podpiwniczenia. W parku wokół dawnego pałacu znajdują się ponad 150-letnie lipy i graby.
Jeleniewo (6 km od Siedliska) – wieś gminna założona ok. 1770 roku, dawne miasteczko (1780-1800). Miejscowość zachowała XVIII-wieczny układ miejski z położonym centralnie kwadratowym rynkiem (obecnie park) i wychodzącymi z jego naroży ulicami. We wsi znajduje się drewniany kościół z 1878 roku (jest to jedyny tej klasy zabytek sakralnej architektury drewnianej na Suwalszczyźnie – przy kościele znajduje się również drewniana zabytkowa dzwonnica) oraz poczta, duży sklep sieci Lewiatan, posterunek policji, szkoła, straż pożarna, stacja benzynowa oraz bardzo znana restauracja Pod Jelonkiem.
Kaletnik (15 km od Siedliska) – duża wieś, istniejąca już przed 1780 rokiem, ładnie położona na wzgórzach, przy jeziorze Kaletnik (10 ha powierzchni). Na miejscu drewnianego kościoła, który spłonął w 1915 roku stoi murowana świątynia wybudowana w latach 1929-1939 w stylu neoklasycystycznym. Dwie wieże zwieńczone są kopułami z krzyżami, zaś wewnątrz znajdują się dwa ołtarze.
Filipów (22 km od Siedliska) – wieś z początków XVI wieku założona przez bojarów litewskich, będąca miastem w latach 1570-1870. W Filipowie istniało od 1578 r. pierwsze gimnazjum na Suwalszczyźnie, ufundowane przez Stefana Batorego, a zorganizowane przez lekarza królewskiego Mikołaja Bucelliego. Filipów posiada miejski układ przestrzenny z rynkiem, XVI-wieczny kościół przebudowany w 1841 roku w stylu klasycystycznym oraz stary cmentarz żydowski. W pobliskich Mieruniszkach znajdują się ruiny kościoła ewangelickiego z XVII w. oraz park dworski.
Gołdap (41 km od Siedliska) – miasto założone w 1565 roku, o regularnym szachownicowym układzie z prostokątnym rynkiem. Gołdap powstał na polecenie księcia Albrechta Hohenzollerna, celem wzmocnienia tej części Prus Wschodnich. Miasto otrzymało herb, przedstawiający skośnie umieszczoną tarczę Hohenzollernów i górną część czerwonego orła z inicjałem “S” na piersi (od Sigismundus, imienia króla Zygmunta Augusta, który był wtedy zwierzchnikiem lennym księcia Albrechta Fryderyka). W 2000 roku miasto otrzymało status uzdrowiska. Najciekawszym obiektem miasta jest dawny kościół ewangelicki zbudowany w 1598 roku.
Puńsk (27 km od Siedliska) – wieś będąca siedzibą gminy Puńsk, nieoficjalna stolica mniejszości litewskiej w Polsce. Miasto ufundował w roku 1597 Stanisław Zaliwski, chorąży litewski. W tym samym roku ufundował i wyposażył kościół parafialny. Prawa miejskie na prawie magdeburskim wraz herbem z wizerunkiem św. Piotra Puńsk otrzymał w roku 1647 z rąk króla Władysława IV. Znane zabytki i miejsca turystyczne to: stara plebania i zabytkowy neogotycki kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z lat 1877-1881, ludowe kapliczki litewskie, stojące w różnych punktach miejscowości, drewniana wikarówka i parafialny spichlerz z II poł. XIX wieku, cmentarz z zabytkowymi kaplicami i dużą ilością starych nagrobków oraz Muzeum Etnograficzne.
Sejny (34 km od Siedliska) – miasto leżące nad rzeką Marychą, istniejące od 1593 roku, kiedy to otrzymało prawa miejskie. Układ miasta koncentruje się wokół czterech placów oraz zabytkowego zespołu kościelno-klasztornego. W mieście znajduje się również dawny pałac biskupi z 2. poł. XIX w., Kaplica pw. św. Agaty z 1789 r., neogotycki kościół pw. MB Częstochowskiej (d. Ewangelicki) z poł. XIX w., klasycystyczny ratusz z 1840 r., synagoga z lat 1860–1870 (obecnie galeria), dawny dom talmudyczny (obecnie siedziba Ośrodka „Pogranicze Sztuk, Kultur, Narodów”).
Smolniki (6 km od Siedliska) – wieś letniskowa położona na wysokim płaskowyżu, będącym krawędzią pradoliny rzeki Szeszupy. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z 1642 roku. Zamieszkiwali ją wówczas smolarze, od których pochodzi dzisiejsza nazwa. Miejsce to stanowi skrzyżowanie wielu szlaków pieszych po Suwalskim Parku Krajobrazowym i jego otulinie. We wsi znajduje się punkt widokowy Pan Tadeusz.
Wiżajny (14 km od Siedliska) – dawne miasto, obecnie wieś gminna z zachowanym układem architektonicznym miasteczka. Wiżajny powstały przed 1606 rokiem, przy czym potwierdzenie praw miejskich nastąpiło w 1693 roku. We wsi znajduje się dawny rynek nazwany Dolnym oraz Górny, przy którym stoi klasycystyczny kościół zbudowany w latach 1823 – 1825. Polski biegun zimna. Wieś położona jest nad jeziorem Wiżajny, przy którym znajduje się plaża wraz z molem i polem namiotowym.
Wodziłki (10 km od Siedliska) – wieś założona przez staroobrzędowców, istniejąca od 1780 roku, położona w sercu Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Najsłynniejszą budowlą wsi jest drewniana Molenna powstała w 1863 roku, rozbudowana w 1928 roku o dzwonnicę. Ta skromna świątynia poddana została całkowitemu remontowi w 1997 roku. W pobliżu świątyni znajduje się służąca do kąpieli bania.
Suwałki – dawna stolica województwa Suwalskiego
Suwałki (18 km od Siedliska) – największe miasto Suwalszczyzny, siedziba powiatu. Jego historia sięga 1690 r., kiedy to Kamduli wigierscy założyli osadę w zakolu Czarnej Hańczy, w miejscu przeprawy przez rzekę. W 1710 roku wieś uzyskała prawa miejskie. Z racji położenia miasta na trasie traktu warszawsko-kowieńsko-petersburskiego, przez jego środek biegła szeroka arteria, wzdłuż której powstawały budynki. W ten sposób powstał nietypowy układ przestrzenny, bez wyraźnego rynku.
Zachowany do dziś układ przestrzenny historycznego śródmieścia Suwałk, został ukształtowany w pierwszej połowie XIX wieku. Z tego też okresu pochodzą najcenniejsze zabytki miejskiej architektury: neoklasycystyczna zabudowa ulicy Kościuszki, Park im. Konstytucji 3 Maja, kościół świętego Aleksandra z 1825r., kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1840r., kościół świętego Piotra i Pawła z 1906r., kościół ewangelicki pod wezwaniem św. Trójcy z 1841r. oraz gmachy urzędów i obiektów użyteczności publicznej (Ratusz, Muzeum im. Marii Konopnickiej, II Liceum Ogólnokształcące, Archiwum Państwowe, Resursa Obywatelska), których projektantami byli tak znani i cenieni architekci jak: Piotr Aigner, Antonio Corazzi, Henryk Marconi, Karol Majerski. Inne ciekawe zabytkowe obiekty to zespół cmentarzy: rzymskokatolickiego, ewangelickiego, prawosławnego, żydowskiego i mahometańskiego z XIX w., dworzec kolejowy z 1899r., zespół koszarowy przy ulicy Wojska Polskiego z przełomu XIX i XX w.